Burgemeester van Mechelen, Vlaams volksvertegenwoordiger en Fractieleider Vlaams Parlement

Groepsdenken stigmatiseert, individualisme verbindt [opiniestuk]

 

Vrijdag 22 april 2016 – Homans heeft weer eens uitgehaald. Recht vanuit de buik. Zij – niet wij – zijn het probleem. Ons valt niets te verwijten, wij doen al genoeg inspanningen. Maar zij, wat bakken zij ervan? Zolang beleidsmakers dat groepsdenken cultiveren geraken we geen millimeter vooruit. Meer nog: het maakt ons allen tot verliezers. De geschiedenis heeft ons dat keer op keer geleerd.

 

The inconvenient thruth is deze: onze samenleving bestaat niet uit wij en zij. Ons land is evenzeer van Ali als van Bart. Mensen met autochtone roots hebben geen eerstegeboorterecht tegenover burgers met vreemde wortels. Het gaat trouwens al lang niet meer over nieuwkomers, maar over mensen die hier geboren en opgegroeid zijn.

 

De samenleving is superdivers. In mijn centrumstad alleen al 124 verschillende nationaliteiten. En binnen die verschillende nationaliteiten heerst de grootste diversiteit. Ik ben op straat nog nooit een gemeenschap tegenkomen. Alleen maar mensen. Unieke mensen, met tal van identiteiten tegelijk: Mechelaar en moslim, Vlaming en Marokkaan, vader, voetbalsupporter,…

 

Groepsdenken vernietigt die diversiteit, sluit mensen op in een groep. Het herleidt ons allen tot een karikatuur. Dwingt tot verantwoording voor zaken waar we geen deel aan hebben. Dat groepsdenken staat ook haaks op de essentie van de westerse waarden. De Franse revolutie heeft ons bevrijdt van het idee dat mensen de gevangenen zijn van hun afkomst. Telkens we dat idee loslaten, loopt het fout. Met de marxisten en hun klassedeterminisme, met de nazi’s en hun genetisch determinisme.

 

De superdiversiteit is een nieuwe realiteit, met nieuwe kansen maar ook met heel wat problemen. En die hebben we niet goed aangepakt. We leven teveel naast en niet met elkaar. Heel wat talent gaat verloren op school en op de arbeidsmarkt. En er zijn mensen die opnieuw totalitaire ideeën omarmen, met zelfs terrorisme tot gevolg.

 

We moeten beter doen, want vandaag zijn er teveel mensen die uit de boot vallen. Vaak hoor je dat we de moed missen om man en paard te noemen. Laten we dat doen. Dat begint met te aanvaarden dat we deze samenleving met z’n allen delen. Dat we allemaal moeten integreren in de nieuwe realiteit van een diverse samenleving. Echt moedig zijn zij die contra-intuïtief durven handelen, zich kwetsbaar opstellen en met JFK de vraag stellen: “wat kan ik doen voor onze samenleving?” Eerder dan de anderen de les te spellen.

 

De enige oplossing vertrekt van een individuele benadering. Elke mens draagt een verantwoordelijkheid voor zijn toekomst. En er is geen excuus om bij de pakken te blijven zitten. Geen pamper- of slachtoffercultuur, want ook dat is het verlammend groepsdenken van de andere kant. Eentje waar Wouter Beke mee flirt. Wie alles indekt onder een gemeenschapsdekentje doet te weinig appél aan de talenten van elk individu.

 

Maar tegelijk moet een overheid zorgen voor gelijke kansen. Ze mag niet blind zijn voor hindernissen en moet haar eigen vooroordelen wegwerken. Want – of we het graag horen of niet – onze maatschappij is  gebouwd naar het beeld van “de witte man uit de middenklasse en zijn gezin”. En dat moet breder. Vrouwelijker, gekleurder, meer pluralistisch.

 

Voor wie er aan mocht twijfelen: een diverse samenleving werkt maar met gedeelde, westerse waarden als de gelijkheid van man en vrouw, scheiding van kerk en staat,… Daar kan niet aan getornd worden. Maar ook met de fundamentele waarde dat we mensen niet op hun afkomst beoordelen. Een minister die haar westerse waarden ernstig neemt staat daarom consequent en zonder minimaliseren aan de kant van wie slachtoffer is van discriminatie en racisme. In naam van dat verdomde westerse individualisme.

 

Bart Somers
Vlaams fractieleider Open Vld