Burgemeester van Mechelen, Vlaams volksvertegenwoordiger en Fractieleider Vlaams Parlement

Federalisme schept oplossingen, confederalisme blokkeringen

 

Politicoloog Bart Maddens ziet in de stakingsgolf in Wallonië een bewijs van een nieuwe opstoot van de confederalistische gedachte (De Tijd, 8 juni). Confederalisme is echter een recept voor verdere blokkering. Een doorgedreven federalisme gebaseerd op oplossingen is het antwoord.

 

Wanneer opiniemakers kunstmatige structuren en instellingen gelijk stellen met ‘de mensen’, zijn liberalen altijd op hun hoede. Want wie een denkbeeldige grens trekt, kan natuurlijk altijd wel kenmerken vinden om mensen te verdelen. Een staking in Wallonië is dan al voldoende om het einde van de eenheid in het land aan te kondigen. Wie in schema’s denkt en alle inwoners van dit land opsplitst in groepen van rechtse, katholieke Vlamingen versus linkse, vrijzinnige Walen, begaat echter een denkfout.

 

 

Want de interne diversiteit in de samenstellende delen van een land is vaak veel groter, niet in het minst op politiek vlak. In Waals-Brabant haalt de MR meer dan veertig procent van de stemmen. De enige provincie waar de christendemocraten het grootst zijn, is Luxemburg. En het is niet omdat MR-voorzitter Olivier Chastel een andere taal spreekt dan wij, dat wij het minder eens zouden kunnen zijn met hem dan met bijvoorbeeld John Crombez of Wouter Beke. En ook in Vlaanderen zijn wij het vaak – en gelukkig maar – grondig oneens met elkaar in de politiek.

 

Breuklijnen

 

Tegelijkertijd is er bij de bevolking vaak grote eensgezindheid, ondanks de zogezegde breuklijnen. Uit betrouwbare enquêtes blijkt dat er bijvoorbeeld nauwelijks een verschil bestaat in de steun van Vlamingen en Franstaligen voor een gegarandeerde dienstverlening bij het spoor. In heel het land is daar een ruime meerderheid voor. En tegelijk geven peilingen aan dat er zowel in het Noorden als Zuiden ongerustheid is over sommige moeilijke maar noodzakelijke regeringsmaatregelen.

 

Verwijzingen naar buitenlandse regio’s met een diepgewortelde drang naar separatisme, zoals Catalonië of Schotland, overtuigen niet. De flaminganten weten hier overigens zeer goed waarom ze niet pleiten voor een onafhankelijkheidsreferendum, in tegenstelling tot hun volksnationale collega’s. Maar politieke verscheidenheid in een federaal land is geen uitzondering. In de VS zijn er blue states (Republikeins) en red states (Democratisch), maar er is wel maar één federale president met autoriteit over heel het land. En ook in Duitsland blijven er grote electorale verschillen tussen Oost- en West-Duitsland. Niemand pleit er daar echter voor om de hereniging ongedaan te maken.

 

Identiteit

 

Federalisten beseffen dat ons land dus niet bestaat uit monolithische groepen die noodzakelijkerwijs altijd tegenover elkaar staan. De identiteit van het individu is meerlagig en het federalisme is daar de beste veruitwendiging van. Het confederalisme zou daarentegen net de culminatie van dat blokdenken zijn. Dan zou voor elke materie die enigszins het Vlaamse niveau overstijgt een diplomatieke onderhandeling moeten volgen, waar iedereen een vetorecht houdt. In plaats van dat een federale regering met een democratische meerderheid beslist, belandt de besluitvorming in een continu proces van blokkering waarvan de burger de pineut is.

 

Trouwens, als men het confederalisme doortrekt kan morgen het Europees Parlement, de Europese Commissie en de eurozone worden opgedoekt. Dan moeten de 28 lidstaten altijd unaniem met elkaar overeenkomen hoe ze de migratie-, banken- of klimaatcrisis zouden aanpakken. Dan is er geen enkel gemeenschappelijk Europees belang meer, maar kan elk nationaal belang grensoverschrijdende oplossingen op het spel zetten. Dan is een toevallige politieke meerderheid in pakweg Malta voldoende om heel de Europese Unie te blokkeren.

 

Grendels

 

Geef dus ieder overheidsniveau de bevoegdheden en de nodige instrumenten om de problemen die zich stellen zo efficiënt en effectief mogelijk aan te pakken. En laat op ieder niveau de democratie maximaal spelen, zonder grendels of veto’s.

 

 

Dat is hét criterium: kan een overheidsniveau een meerwaarde leveren voor de burger en heeft die burger de kans om dat beleid rechtstreeks te beïnvloeden via verkiezingen? Daarbij zijn trouwens ook het lokale en het Europese volwaardige niveaus, die minstens evenveel aandacht verdienen als het steriele Vlaanderen-België-debat.

 

Federalisten zullen altijd blijven denken in termen van oplossingen, en niet van nieuwe blokkeringen.

 

Bart Somers,

Fractievoorzitter Open VLD

09/06/2016