Burgemeester van Mechelen, Vlaams volksvertegenwoordiger en Fractieleider Vlaams Parlement

Tussenkomst Bart Somers bij het Brexit-debat in het Vlaams parlement

Woensdag 29 juni 2016 - Europa is in crisis, maar elke crisis is een opportuniteit, zegt Bart Somers. “Laat Brexit het begin zijn van een nieuw, een beter Europa.” Het Vlaams parlement hield vandaag een debat over de Brexit. Bart Somers, Vlaams fractieleider, noemde de uitslag een mokerslag voor de Europese gedachte. Maar hij ziet ook een voordeel. “Als het Brexit-referendum een voordeel heeft, dan is het dat niemand kan wegkijken. Europa kan zo niet verder. Er is nood aan een nieuwe start.” Somers pleit om volop te kiezen voor een federaal Europa, met meer daadkracht.

 

Beste collega’s,

 

De Europese gedachte kreeg vorige week een mokerslag. Een meerderheid van de Britten wil breken met een proces van Europese politieke integratie dat garant stond voor meer dan 60 jaar vrede en een nooit geziene voorspoed. Voor mijn generatie was de val van de Berlijnse muur in 1989 het meest hoopvolle Europese momentum. Brexit het absolute dieptepunt.

 

De zoveelste crisis op rij, de zoveelste houvast die wegvalt. Crisis na crisis heeft de afgelopen jaren het vertrouwen van mensen aangetast, niet alleen in het Verenigd Koninkrijk. De bankencrisis, de vluchtelingencrisis, het terrorisme, de financiële en energiecrisis, onze eigen instutionele moeilijkheden,… Dat alles maakt mensen onzeker. Zorgt voor pessimisme, het weegt op onze samenleving. Mensen plooien terug op zichzelf, voelen zich in de steek gelaten en machteloos. Dat maakt hen achterdochtig, het opent de deur voor populisme..

 

Als het Brexit-referendum een voordeel heeft, dan is het dat niemand kan wegkijken. Europa kan zo niet verder. Er is nood aan een nieuwe start, aan een project dat mobiliseert, hoop biedt, nieuwe perspectieven.

 

Laat ik duidelijk zijn: het antwoord op Brexit kan nooit paternalistisch zijn, nooit elitair, niet gebouwd op een misprijzen voor de kwetsbaren in onze samenleving, zij die slachtoffer dreigen te worden van de globalisering. Zo een houding is gedoemd om te mislukken. Nee, we moeten luisteren naar zij die zich in de steek gelaten voelen. We mogen geen struisvogelpolitiek voeren, maar moeten resoluut de weeffouten uit de Europese constructie halen. Nieuwe antwoorden op vragen zoals deze:

 

Hoe kunnen we deel uitmaken van een vrije markt en tegelijk voorkomen dat onze bedrijven en arbeiders slachtoffer zijn van sociale dumping.

 

Hoe kunnen mensen vrij reizen in Europa, zonder dat criminelen van die openheid profiteren?

 

Hoe bouwen we een competitieve Europese markt zonder de sociale bescherming van mensen in gevaar te brengen?

 

Hoe genieten we van de voordelen van een gemeenschappelijke munt, zonder unfaire transfers, zonder landen of regio’s economisch te wurgen en zonder investeringen in de toekomst onmogelijk maken ?

 

Niet door de Europese Unie af te schaffen en terug te plooien op onszelf. We de illusie creëert dat de wereld van gisteren kan terugkomen, wie dat belooft organiseert een vreselijke nederlaag.

 

Dat mag niet gebeuren en daarom moeten we handelen. De Europese Unie staat op een tweesprong: ofwel blijven we vasthouden aan een confederale logica, ofwel kiezen we voor een federaal Europa.

 

Indien we vasthouden aan een confederale aanpak, dan zal er niets veranderen. Dan behoudt elke lidstaat zijn vetorecht, dan is de Europese constructie op het einde van de rit niets meer dan een soort permanente diplomatieke conferentie. Een Europa met de handrem op. Dat confederalisme zorgt net voor die onderdoorzichtige structuren, zwakke leiders, een veel te grote europese commissie. Confederalisme zorgt voor eindeloze palavers op het ritme van de traagste. Niet in staat te antwoorden op de grote vraagstukken van vandaag.

 

Daarom kiezen wij voor de andere weg: die richting een federaal Europa. Met een beperkt aantal bevoegdheden, subsidiariteit moet voorop staan. Maar met echte zeggingsschap. Een Europa dat minder doet, maar wat het doet, goed doet. Een Europa met heldere structuren, met een echte regering, met leiders die gekozen worden en vooral met daadkracht. Waarschijnlijk kan dat maar starten met een kerngroep, maar liever een Europa dat met twee snelheden, dan een Europa dat stilstaat. Een Europa met andere woorden dat problemen aanpakt. En op die manier vertrouwen wekt. Voor liberalen is Europa geen “failed nation”.

 

Meer federalisme dus in plaats van confederalisme. Daarin zijn we consequent. In ons land én in Europa. Omdat confederalisme niet werkt. Altijd eindigt in seperatisme – Brexits – of in verlammende blokkeringen.

 

Vlaanderen heeft een belangrijke taak in de Europese eenmaking. Eeuwenlang waren we het slagveld van Europa, als geen ander weten we welke ellende een extreem nationalisme kan teweegbrengen. Nee, onze roeping heet Europa. Jonge mensen beseffen dit. Omarmen die Europese realiteit. Het is hun thuis. Complexloos. Ze groeiden op met open grenzen, met een gemeenschappelijke munt. Vlaanderen moet op deze nieuwe generaties inzetten.Ik denk bijvoorbeeld aan het onderwijs, waar we het Erasmus-programma verder moeten uitbouwen. Vandaag staat het enkel open voor studenten in het hoger onderwijs. Waarom geven we ook andere jongeren, die bijvoorbeeld een vakopleiding volgen, niet de mogelijkheid om Europa te verkennen.

 

Dames en heren,

 

Europa is in crisis, maar elke crisis is een opportuniteit. Een kans om het anders, beter te doen. We moeten die kans grijpen. De oplossing is niet minder Europa. De oplossing is een ander, een federaal Europa. Vlaanderen heeft daarbij een belangrijke taak: de Europese gedachte versterken, de Europese constructie mee schragen. In de vaste overtuiging dat dit in het belang is van Vlaanderen en de Vlamingen. Laat Brexit het begin zijn van een nieuw, een beter Europese Unie.

 

Ik dank u.